Electronic Disturbance Theater: Transborder Immigrant Tool
Het Electronic Disturbance Theater, een groep kunstenaars bestaand uit Ricardo Dominguez, Brett Stalbaum, Amy Sara Carroll and Micha Cardenas, heeft een applicatie ontwikkeld voor illegale immigranten die de grens tussen Mexico en de VS willen oversteken. De Transborder Immigrant Tool maakt gebruik van een goedkope Motorola mobiele telefoon met GPS in combinatie met GIS. GIS staat voor Geospatial Information Systems, software met (ruimtelijke) informatie over geografie, zoals Google Earth. De Transborder Immigrant Tool is te gebruiken om een veilige route over de grens uit te zetten. Het apparaatje geeft aan op welke plaatsen je water kunt vinden, op welke tijden van de dag de temperatuur het veiligst is om te reizen, of wat een goede route is.
Omdat de tool ontwikkeld is voor immigranten die veelal geen Engels of Spaans spreken, is er nagedacht over een interface dat voor iedereen begrijpelijk is. Het ziet er uit als een kompas en in de buurt van belangrijke oriëntatiepunten gaat het trillen.
Migranten die de VS illegaal willen binnen komen, moeten vaak een eind reizen door berg- en woestijngebied. De grens tussen Mexico en de VS is meer dan 3000 kilometer lang en deels afgesloten met muren, hekken en bewakingscamera's. De grensbewaking is het actiefst in stedelijke gebieden en zo blijven alleen de onherbergzame streken over voor de oversteek. Die kost elk jaar een paar honderd levens. De meeste mensen overlijden aan uitdroging of oververhitting. Vrijwilligers proberen de migranten bij te staan met voedsel, water en medische hulp.
Maakt de Transborder Immigrant Tool nu een eind aan deze ellende? Dat is maar zeer de vraag. Zorgt de TomTom ervoor dat je nooit meer verdwaalt? Is je telefoon altijd opgeladen als je hem het hardst nodig hebt? Deze woestijn-TomTom maakt het gebied niet waterrijker of minder heet.
Volgens projectleider Ricardo Dominguez is het project niet in de eerste plaats bedoeld om technische hulp te bieden. Het is vooral een kunstproject. De mensen van het Electronic Disturbance Theater noemen zich 'artivists', een braakwoord voor iets dat het midden houdt tussen kunst en activisme. Doel van het project, volgens Dominguez, is discussies op gang brengen over de noodzaak voor humanitaire hulp aan de grens. Dat is gelukt, als je af gaat op alle media-aandacht die het project de afgelopen week kreeg.
Alleen gaan de meeste discussies niet over humanitaire hulp, maar over de juridische en technische kant van het apparaatje. Dominguez wordt verweten dat hij anti-Amerikaans is en de grens wagenwijd opent voor drugssmokkelaars en ander geteisem. Anderen maken zich zorgen over de techniek: is de migrant juist niet makkelijker te traceren als hij zijn telefoon aan laat staan? Kan de database met gegevens niet gebruikt worden om grensbewaking op de cruciale punten te zetten, of kan de regering valse info in de database invoeren? Een discussie over de kunstzinnige kant van het project is er al helemaal niet.
Dominguez zegt dat hij geen 'effectieve' tools maakt, maar 'affectieve'. Hij beschouwt de Transborder Immigrant Tool als een nieuwe-mediakunst over grenzen. De kunstenaars hebben daarom een 'poetische laag' toegevoegd aan het interface: een serieu korte haiku, en aanmoedigende en verwelkomende gesproken tekst. Zo biedt het apparaatje ook poetisch respijt.
Hoezeer ik er ook van overtuigd ben dat kunst geen luxe is maar noodzaak: het hermetisch gebabbel over Derrida, Joyce, Laura Borràs Castanyer, Juan B. Gutiérrez en Thoureau lijkt wel heel ver af te staan van de werkelijkheid van de illigale migrant. Zoek je water, krijg je een haiku.
Maar het is natuurlijk wel iets om je aan vast te houden, stervend in de woestijn: ''ik ben onderdeel van een groot landschapskunstwerk. In de traditie van border art en dislocative media. Welkom!”